Nëse ndjeni një dhimbje të mprehtë në dhëmb sa herë që kafshoni ushqim – edhe pse nuk shihni asnjë dëmtim të dukshëm – mos e injoroni. Ky shqetësim i papritur mund të sinjalizojë diçka më serioze sesa një karies i zakonshëm.
Shkaqet mund të variojnë nga një dhëmb i çarë deri te ndjeshmëria dentare ose problemet me mbushjet ekzistuese. Zbulimi i saktë i shkakut është hapi i parë drejt një zgjidhjeje të duhur dhe shmangies së komplikimeve më të mëdha.
Dhimbja që shfaqet vetëm gjatë kafshimit mund të jetë e befasishme dhe shqetësuese. Ndonjëherë nuk ka asnjë shenjë të jashtme – nuk ka ënjtje, prishje, apo ndjeshmëri gjatë larjes së dhëmbëve – por në momentin që kafshoni ushqim, dhimbja bëhet më intensive.
Kjo lloj dhimbjeje zakonisht lidhet me presionin që ushtrohet mbi një dhëmb të dëmtuar ose të irrituar. Shpesh është rezultat i një problemi të brendshëm që nuk shihet me sy të lirë.
Mund të vijë si pasojë e një çarje mikroskopike, një mbushje që është konsumuar, ose një infeksion që po zhvillohet në rrënjë. Pavarësisht shkakut, dhimbja nuk është normale dhe është një tregues i qartë se diçka nuk funksionon siç duhet në gojën tuaj.
Në shumë raste, pacientët përpiqen ta injorojnë këtë dhimbje, sidomos kur ajo shfaqet vetëm herë pas here. Megjithatë, ajo është shpesh një simptomë e hershme e një problemi që mund të përkeqësohet shpejt nëse nuk trajtohet në kohën e duhur.
Për shembull, një çarje e vogël e pa trajtuar mund të thellohet dhe të prekë nervin, duke çuar në nevojën për trajtim të kanalit të rrënjës ose edhe heqje të dhëmbit. Prandaj, është e rëndësishme të mos e neglizhoni dhimbjen gjatë kafshimit dhe të kërkoni vlerësim profesional sa më shpejt të jetë e mundur.
Krisjet e dhëmbëve janë një shkak i zakonshëm i dhimbjes së lokalizuar kur kafshoni. Ato ndodhin për arsye të ndryshme: trauma, konsum afatgjatë, ose bruksizmi.
Edhe dhëmbët me mbushje të vjetra janë më të prirur të çahen, sidomos kur materiali nuk e mbështet më strukturën.
Çarja mund të jetë e cekët (në smalt) ose të arrijë deri te dentina apo pulpa. Sa më e thellë është, aq më e fortë dhimbja. Disa nga shenjat paralajmëruese të një dhëmb të çarë janë:
Trajtimi varet nga thellësia e çarjes. Mund të nevojitet kurorë, trajtim rrenje ose në rastet më të rënda, heqja e dhëmbit.
Ndjeshmëria e dhëmbëve është një nga shqetësimet më të zakonshme që përjetojnë pacientët, veçanërisht kur smalti – shtresa mbrojtëse e jashtme – fillon të hollohet ose dëmtohet. Smalti është mbrojtja natyrale e dhëmbit ndaj temperaturave, acideve dhe presionit të përditshëm.
Kur kjo barrierë dobësohet, shtresa e brendshme e dhëmbit, e quajtur dentinë, ekspozohet dhe nervat brenda dhëmbit bëhen më të ndjeshëm ndaj stimujve të jashtëm.
Shkaqet kryesore të dëmtimit të smaltit përfshijnë larjen agresive të dhëmbëve me furçë me qime të forta, përdorimin e pastave me përmbajtje të lartë abrasive, konsumimin e shpeshtë të ushqimeve dhe pijeve acidike (si lëngjet e agrumeve, uthulla, pijet me gaz), si dhe recesioni i mishrave që ekspozon pjesët më të ndjeshme të rrënjës së dhëmbit.
Gjithashtu, bruksizmi mund të përshpejtojë konsumimin e smaltit, duke e bërë dhëmbin të prekshëm ndaj dhimbjeve gjatë përtypjes.
Nëse ndjeshmëria shfaqet vetëm gjatë ushqimit ose kafshimit, kjo është një shenjë se ekspozimi i dentinës po ndikon drejtpërdrejt në sinjalet nervore.
Kjo mund të çojë në dhimbje të mprehta, të menjëhershme dhe shumë të pakëndshme në dhëmb. Në fillim mund të jetë kalimtare, por me kalimin e kohës bëhet më intensive dhe nuk qetësohet.
Trajtimi fillestar zakonisht përfshin përdorimin e pastave specifike për ndjeshmëri, të cilat përmbajnë përbërës si nitrat kaliumi ose fluorid për të bllokuar kanalet e dentinës. Në klinikë, dentisti mund të aplikojë fluor ose materiale të tjera desensibilizuese për të forcuar smaltin dhe për të mbrojtur dhëmbin.
Në raste më të avancuara, ku ndjeshmëria është pasojë e konsumimit të madh të smaltit ose prishjeve të thella, mund të rekomandohen kurora ose faseta për të mbuluar dhe mbrojtur dhëmbin në mënyrë afatgjatë.
Ruajtja e smaltit është e mundur përmes kujdesit të përditshëm. Larja e dhëmbëve me furçë të butë, shmangia e larjes menjëherë pas konsumimit të ushqimeve acidike, përdorimi i pastave të duhura dhe kontrolli i rregullt dentar janë hapa të domosdoshëm për të mbajtur dhëmbët të fortë dhe të shëndetshëm.
Ndjeshmëria është një sinjal paralajmërues, jo thjesht një shqetësim kalimtar – dhe sa më herët të trajtohet, aq më shumë rriten mundësitë për shmangien e komplikimeve të mëvonshme.
Mbushjet dhe kurorat janë ndër trajtimet më të zakonshme për restaurimin e dhëmbëve të dëmtuar, por me kalimin e kohës, ato mund të humbasin funksionalitetin dhe efektivitetin e tyre.
Faktorë si konsumimi natyral, ndryshimet në përtypje, presioni i vazhdueshëm, ose mosmbyllja hermetike e mbushjes mund të çojnë në krijimin e mikrohapësirave midis dhëmbit dhe materialit të përdorur.
Pikërisht në këto hapësira mund të futen bakteret, duke shkaktuar karies të ri, inflamacion të pulpës, ose infeksione të fshehta.
Shenjat që tregojnë se një mbushje ose kurorë nuk po funksionon më si duhet përfshijnë dhimbje të lokalizuar gjatë kafshimit, ndjeshmëri ndaj të ftohtit ose të ngrohtit, ndjenja të çuditshme gjatë përtypjes, ose një mbushje që duket e ngritur ose ka lëvizur nga vendi.
Në disa raste, pacientët ndiejnë një klikim të lehtë gjatë përtypjes, që mund të jetë rezultat i mikroçarjeve ose lëvizjeve të materialit restaurues.
Në rastin e kurorave, një përshtatje jo e saktë mund të shkaktojë jo vetëm ndjeshmëri, por edhe dëmtim të dhëmbëve përreth apo të mishrave. Gjithashtu, kurorat metalike mund të shkaktojnë reagime galvanike kur bien në kontakt me materiale të tjera metalike në gojë, duke sjellë një ndjesi therëse apo metalike.
Zgjidhja varet nga niveli i dëmtimit. Nëse kemi të bëjmë me një mbushje të konsumuar, ajo duhet hequr dhe zëvendësuar me një mbushje të re, më të qëndrueshme dhe të përshtatur në mënyrë të saktë.
Nëse materiali ka dështuar të mbrojë dhëmbin nga kariesi sekondar, shpesh është e nevojshme të kryhet edhe një trajtim i kanalit të rrënjës përpara vendosjes së një kurorë të re.
Kur bëhet fjalë për kurora që nuk përshtaten më mirë me dhëmbin apo janë dëmtuar, ripërshtatja ose zëvendësimi i tyre është i domosdoshëm për të ruajtur funksionin e dhëmbit dhe për të shmangur dhimbjen gjatë përtypjes.
Është shumë e rëndësishme që çdo lloj restaurimi dentar të kontrollohet rregullisht gjatë vizitave te dentisti. Mbajtja nën kontroll e gjendjes së mbushjeve dhe kurorave jo vetëm që siguron rehati në përtypje, por edhe parandalon përhapjen e dëmtimeve që mund të çojnë në humbje të dhëmbit.
Prandaj, sa herë që ndjeni një ndryshim në mënyrën se si dhëmbët përplasen gjatë kafshimit ose përjetoni ndjeshmëri të re, duhet ta merrni seriozisht dhe të konsultoheni me një profesionist
Kur bakteret arrijnë në pulpën e dhëmbit, nis një zinxhir inflamator që përfundon me dhimbje gjatë kafshimit. Pulpiti (inflamacioni i nervit) mund të jetë reversibël në fillim, por nëse lihet pa trajtim, kalon në pulpë të vdekur dhe më pas në absces.
Një nga shenjat klasike të një infeksioni të rrënjës është dhimbja kur kafshoni ose kur prekni dhëmbin me gisht. Në disa raste, mund të ketë ndjesi pulsuese ose një ndjesi “e rëndë” në dhëmbin e prekur. Rrezet X ndihmojnë për të parë nëse ekziston një lezion në kockë, e cila është një shenjë e qartë e infeksionit të avancuar.
Trajtimi përfshin zakonisht endodoncinë (trajtimin e kanalit të rrënjës), gjatë së cilës hiqet indi i dëmtuar, pastrohet rrënja dhe mbyllet hermetikisht. Nëse nuk trajtohet në kohë, infeksioni mund të përhapet dhe të shkaktojë dëmtime serioze në kockë ose të kërkojë heqjen e dhëmbit.
Bruksizmi është një gjendje ku pacienti shtrëngon ose fërkon dhëmbët, kryesisht gjatë natës. Kjo sjellje mund të dëmtojë smaltin, të shkaktojë çarje mikroskopike dhe të bëjë që dhëmbët të jenë më të ndjeshëm ose të dhembin gjatë përtypjes.
Simptomat e zakonshme përfshijnë:
Trajtimi përfshin vendosjen e mbrojtëseve dentare (night guard), të cilat parandalojnë kontaktin e drejtpërdrejtë të dhëmbëve gjatë gjumit. Në raste të rënda, mund të nevojitet ndërhyrje restauruese për të rregulluar dëmtimet e shkaktuara.
Nëse ndjeni dhimbje të përsëritura ose të mprehta gjatë kafshimit, nuk duhet ta injoroni. Kjo është një shenjë që diçka nuk funksionon siç duhet në strukturën e dhëmbit ose në indet përreth.
Shumë pacientë presin që dhimbja të largohet vetvetiu, por në të shumtën e rasteve ajo përkeqësohet dhe çon në trajtime më të ndërlikuara.
Duhet të shkoni menjëherë te dentisti nëse dhimbja ndodh vazhdimisht në një zonë të veçantë, nëse ndjeni ndjeshmëri kur përtypni, ose nëse vëreni fryrje, skuqje apo ndryshime në ngjyrën e mishrave të dhëmbëve.
Po ashtu, nëse keni pasur ndërhyrje të mëparshme si mbushje ose kurora dhe filloni të ndjeni dhimbje mbi to, një kontroll profesional është i domosdoshëm. Reagimi në kohë mund të bëjë diferencën mes një trajtimi të thjeshtë dhe një ndërhyrjeje më serioze.
Për të identifikuar saktësisht shkakun e dhimbjes gjatë kafshimit, dentisti fillon me një vlerësim të hollësishëm klinik. Ai mund të pyesë për kohën, intensitetin dhe rrethanat kur ndjeni dhimbje, si dhe të analizojë ndjeshmërinë e dhëmbëve përmes testimit manual.
Më pas, përdoren mjete shtesë diagnostikuese si testet e kafshimit me materiale të buta për të identifikuar nëse një dhëmb i caktuar është i ndjeshëm ndaj presionit ose ka një çarje të fshehur.
Rrezet X janë gjithashtu një mjet thelbësor, pasi ato ndihmojnë për të zbuluar infeksione, dëmtime në rrënjë ose humbje të kockës përreth.
Nëse ka dyshim për dëmtim nervor, mund të kryhen teste termike ose elektrike për të vlerësuar nëse nervi është gjallë apo jo. Po ashtu, kontrollohet okluzioni (kontakti midis dhëmbëve) për të parë nëse ndonjë dhëmb po merr më shumë presion se të tjerët gjatë përtypjes.
Sapo shkaku të identifikohet, trajtimi përcaktohet në mënyrë të individualizuar. Ai mund të përfshijë ndërrimin e mbushjeve, rivendosjen e kurorave, trajtimin e kanalit të rrënjës nëse nervi është prekur, ose vendosjen e një mbrojtëseje për bruksizmin.
Në raste të rralla kur dhëmbi është i dëmtuar rëndë dhe nuk mund të shpëtohet, mund të rekomandohet heqja e tij. Qëllimi përfundimtar është të eliminohet dhimbja dhe të ruhet sa më gjatë funksioni natyral i dhëmbit.
Për të shmangur dhimbjet e papritura gjatë kafshimit, është e rëndësishme të kujdeseni rregullisht për shëndetin e dhëmbëve dhe të merrni masa parandaluese.
Larja e dhëmbëve dy herë në ditë me pastë që përmban fluor dhe përdorimi i fillit dentar ndihmojnë në mbajtjen e dhëmbëve dhe mishrave të pastër, duke reduktuar rrezikun e kariesit dhe inflamacionit.
Gjithashtu, shmangia e ushqimeve shumë të forta ose të ftohta mund të parandalojë çarjet dhe ndjeshmërinë.
Vizitat te dentisti çdo gjashtë muaj janë thelbësore për të zbuluar herët çdo problem të mundshëm.
Nëse keni histori të bruksizmit, përdorimi i një mbrojtëseje dentare gjatë natës mund të mbrojë dhëmbët nga dëmtimet.
Kontrolli i stresit, ushqyerja e balancuar dhe shmangia e zakoneve si përtypja e lapsave ose hapja e objekteve me dhëmb janë gjithashtu hapa të vlefshëm për të mbajtur shëndetin oral në nivel optimal. Parandalimi është gjithmonë më i lehtë dhe më pak i kushtueshëm sesa trajtimi.
Dhimbja që shfaqet vetëm gjatë kafshimit është një alarm që nuk duhet injoruar. Ajo mund të jetë tregues i një çarje, infeksioni, mbushjeje të konsumuar ose ndonjë problemi më të thellë. Sa më herët të identifikohet shkaku, aq më efektiv dhe më i thjeshtë është trajtimi.
Mos e shtyni vizitën te dentisti. Në shumë raste, një ndërhyrje e thjeshtë mund të shmangë trajtime komplekse dhe të kushtueshme në të ardhmen. Ruani dhëmbët tuaj, sepse asgjë nuk i zë vendin dhëmbëve natyralë.
Një kontroll i shpejtë dhe diagnostikim i saktë mund të bëjë dallimin mes një trajtimi minimal dhe një ndërhyrjeje më të madhe. Kujdesi i menjëhershëm është gjithmonë më i lehtë, më pak i dhimbshëm dhe më i lirë sesa trajtimi i një problemi që është lënë të përparojë.
